• Mirësevini tek Forumi Virtual

    Nëse ju shfaqet ky mesazh do të thotë se ju nuk jeni regjistruar akoma. Edhe pse nuk jeni regjistruar ju arrini të shihni pjesën me të madhe të seksioneve dhe diksutimeve të forumit, por akoma nuk gëzoni të drejten për të marrë pjesë në to dhe në avantazhet e të qënurit anëtar i këtij komuniteti.

    Regjistrimi është plotësisht falas në komunitetin tonë, pasi të regjistrohesh do të gëzosh shumë të drejta si të japesh mendimin tënd në një diskutim, të hapësh një diksutim tëndin, të komunikosh me anëtarët e tjerë të komunitetit në mënyrë private, të marësh pjesë dhe të votosh në konkursin e poezisë dhe të fotografisë dhe shumë opsione të tjera... duke përdorur mënyrën më të thjeshtë dhe të sigurtë për tu rregjistruar
    GOOGLE Microsoft Yahoo

    Për cdo problem mos hezitoni të na " KONTAKTONI ".

“Libri ‘Rreziku anglo-amerikan’ i Enver Hoxhës. plagjiaturë”

Didi

C'est la vie.
Staff member


Gjatë dy dekadave të demokracisë, jo rrallë është cekur tema e “tjetërsimit të veprave intelektuale”. Përvetësim i punës shumëvjeçare të të tjerëve, shfrytëzimi i autorëveanonimë, plagjiaturat, humbjet… Dhe nuk kishte si të ndodhte ndryshe, elitat intelektuale të viteve ’30-’40 u shpallën “reaksionarë” nga pushteti i ri komunist, në vitet e para të çlirimit dhe u zëvendësuan nga njerëz që nuk e kishin kapacitetin e nevojshëm. Ndaj edhe u përdor “taktika” e përvetësimit… madje nga vetë Enver Hoxha, i cili sigurisht shfrytëzonte një aparat të tërë për këtë qëllim. Edhe pse nuk është një temë e panjohur, pikërisht këtij fenomeni i është kushtuar një vepër e plotë, e promovuar pak kohë më parë nga Instituti i Studimeve të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit. Bëhet fjalë për librin “Tjetërsimi i veprës intelektuale gjatë komunizmit në Shqipëri (1944-1990)” i autorit Leka Ndoja. Për të na dhënë një panoramë sa më të plotë të kësaj “masakre” 45-vjeçare, Ndoja na sjell rezultatin e një hulumtimi të gjatë nëpër arkiva dhe dëshmi të njerëzve të përfshirë në këtë “proces”, duke gjetur fillesat e veprave, si janë transformuar ato, deri në daljen nëpër librari nën emrin e një autori të “rremë”.


Studiuesi na njeh me fatin e qindra-mijëra veprave, filozofike, fjalorëve, përkthimeve, studimeve… që kishin për autorë klerikë e intelektualë që u degdisën burgjeve, internimeve apo edhe u eliminuan. Një nga rastet e shumta të numëruara nga Ndoja në librin e tij është edhe ai i veprës “Rreziku anglo-amerikan për Shqipërinë” i Enver Hoxhës. Sipas dokumentacioneve të gjetura në Arkivin e Shtetit dhe sipas dëshmive të ish-punonjësve të shtëpisë botuese “8 Nëntori”, kjo vepër është një plagjiaturë e librit “Shpartallimi” të Alqi Kristos.

Materialet arkivore tregojnë se Kristo kishte paraqitur për botim librin e tij, qysh para se të dilte nga shtypi libri i diktatorit, por, çuditërisht, ai ishte vazhdimisht në listën e pritjes. Dhe nuk doli kurrë. Aq më tepër pas daljes së librit “Rreziku anglo-amerikan për Shqipërinë”, shpresat u shuan përfundimisht. Për të kuptuar më mirë gjithë këtë mekanizëm përvetësimi dhe tjetërsimi, Ndoja na tregon se si funksiononte struktura e shtëpisë botuese “8 Nëntori”, nga ku dolën të gjitha veprat e Enver Hoxhës dhe ato marksiste–leniniste. al.mi

LEKA NDOJA

TJETثRSIMI INSTITUCIONAL

Tjetërsimet më të mëdha të punës intelektuale janë kryer në Institutin Marksist- Leninist, në shtëpitë botuese që nga “Mesagjeritë”, “Naim Frashëri” dhe “8 Nëntori”, prej nga janë përgatitur qindra vepra për “përdorim të brendshëm”, kryesisht për Ministrinë e Brendshme e të Jashtme, por edhe të Enver Hoxhës, Mehmet Shehut, Ramiz Alisë, vepra anonimate në vetvete, pasi i përgatisnin “komisionet” pa përmendur qindra përkthime në anonimat. Diçka e tillë ka ndodhur edhe në Lindjen komuniste, ku ruhej anonimati sidomos në përkthimet marksiste, kjo procedurë ishte e miratuar, por ka pasur edhe raste kur shprehej e drejta e autorit, duke u shfrytëzuar studimi i mirëfilltë, si rasti i Alqi Kristos me veprën e tij “Shpartallimi” që shërbeu si lëndë e parë për përgatitjen e njërit prej librave më famëkeq të Enver Hoxhës, “Rreziku anglo-amerikan për Shqipërinë”. Për këtë vepër u morën për bazë ditarët e botuar të “misioneve” të sjellë në trajtë të përshtatur nga Alqi Kristo.

Në këtë çështje kemi si provë rastin e Alqi Kristos redaktor në sh.b. “Naim Frashëri”, i cili ka dorëzuar në shtëpinë botuese “8 Nëntori” një dorëshkrim 800 fq. në mes të viteve ’70, të titulluar “Shpartallimi i organizatave tradhtare gjatë luftës Nc.اl”. Në këtë vepër me titull të çuditshëm, merren në analizë dhe shfrytëzohet fondi i botimeve në Perëndim, kryesisht nga anglishtja, i autorëve protagonistë gjatë Luftës Botërore në Shqipëri, të autorëve anglezë David Smajli, Margaret Hasluck dhe G j e n e r a l i t Deivis (Edmund Frank Davies), gjatë misioneve të tyre në shërbim të vendit të vet dhe në çlirimin e Shqipërisë nga nazifashistët. Nisur nga indikacioni i redaktorit të sh.b. shoqërore politike “8 Nëntori”, Petrit Bezhani, arritëm të identifikojmë në AQSH titullin e veprës së pabotuar të Alqi Kristos dhe planifikimin e botimit të saj. Ky studim është dorëzuar disa vjet përpara veprës “Rreziku anglo-amerikan”. Kështu është shfrytëzuar nga zyra e shtypit të Komitetit Qendror për përgatitjen e veprës së Enver Hoxhës, “Rreziku anglo-amerikan për Shqipërinë”, që u botua si klon i veprës së Alqi Kristos në 1981-shin.

Vepra e shkrimtarit dhe përkthyesit, i cili ndonëse ishte në pozitën e nëndrejtorit të shtëpisë botuese “Naim Frashëri”, pas zvarritjeve trevjeçare, më së fundi u vendos në planin e botimit të shtëpisë botuese “8 Nëntori” në 1982-shit. Edhe ky parashikim për t’u botuar në vitin 1982, me tirazhin 6 mijë kopje, u bllokua për të mos u botuar kurrë, që të mos i bënte “hije” plagjiaturës së punuar nga një grup autorësh: “Rreziku anglo-amerikan për Shqipërinë”, Tiranë 1981, ku shkruesit e veprës, pas shfrytëzimit të materialeve të përkthyera nga misionet angleze prej Alqi Kristos, me gjasë i shtonin ndonjë koment ose vinin në lojë qëndrimin e anglezëve ndaj shqiptarëve dhe ndaj luftës në përgjithësi. Drejtori i shtëpisë botuese “8 Nëntori”, Kristo Sharra, e kishte nënshkruar miratimin e botimit të studimit të Alqi Kristos, po ashtu edhe Drejtoria e Botimeve pranë Ministrisë së Arsimit dhe Kulturës, por u bllokua përfundimisht nga aparati i shtypit të KQ pranë Enver Hoxhës. Ndërkohë, redaktor i veprave të Enver Hoxhës në redaksinë politiko-shoqërore të shtëpisë botuese “8 Nëntori” ishte Ali Basha, ndërsa Rexhep Hida ishte shef i sektorit të literaturës politikeshoqërore. Ky i fundit i kritikuar në mbledhjet e hapura të redaksisë për “neglizhencë”.

Kështu, temat e studiuesve duhej që t’i shërbenin aparatit të shtypit të KQ-së, ashtu si edhe Institutit Marksist- Leninist, i cili i paraqiste si prodhim i gatshëm veprat e Enver Hoxhës. Madje, në tabelat e planeve të miratuara nga shtëpia botuese “8 Nëntori”, në kolonën e autorit të veprave, ku duhej të shkruhej “Enver Hoxha”, nuk shkruhej kështu, por shkruhej rregullisht “Instituti M.L”, duke e bërë të pagjasë autorin edhe në anën formale të paraqitjes së dorëshkrimeve, sipas planeve redaktuese dhe botuese. Procesi i përgatitjes së veprave të Enver Hoxhës kalonte përmes një pune kolektive, dhe shkrimtarët hije të tyre, përveç pagës, nuk kishin ndonjë të drejtë tjetër përveç heshtjes fatale të këtyre autorëve-hije, që do të ndihmonin, ashtu sikundër edhe botuesi i njohur Rexhep Hida, për zbardhjen e historisë së tjetërsimit të intelektit.








G. Panorama
 
Top