Cfarë është koha, si e perceptojmë atë...

Katia

Hmm kureshtar-e?
Të diskutosh për Kohën nuk është kohë e humbur...

Cfarë është Koha, si e perceptojmë atë, si rrjedh, ky është debat që kurrë nuk humb, por zbulon risi.
Në një studim më të fundit theksohet se Koha mbetet një pengesë për të unifikuar teoritë kryesore të viteve 900, që shpjegojnë fenomenet e universit. Nëse për teorinë e relativitetit koha mund të zgjerohet ose të kontraktohet, për mekanikën kuantike jo relativistike, që konsideron botën mikroskopike, është ende një masë absolute e matur nga një orë universale që rendit ngjarjet. Si mund të vihen dakord këto dy teori? Për t’i bashkuar ka lindur teoria e grimcave elementare që e nënshtron kohën ndaj ligjeve të relativitetit. Një tjetër nga shumë hipotezat, është të zhdukësh elementin kohë dhe t’ia bashkosh hapësirës, ashtu si do teoria më e re e gravitetit kuantik në loop (në përsëritje).

Koha ne kohe...
Në antikitet, kir shkenca ishte e pandarë nga filozofia, interpretimet kanë qenë nga më të ndryshmet. Sipas Eraklito koha ishte gjithmonë në ndryshim dhe rinovim, për Platonin një karakteristikë e gjërave “rënëse”, për Aristotelin ishte masa e lëvizjes ose e qetësisë të gjërave dhe për shën Agustinin jetonte në shpirtin e cdo njërit prej nesh, në atë pikë që e ardhmja është ajo që shpirti aspiron, e shkuara është ajo që ka kaluar dhe e tashmja është tensioni shpirtëror i kalimit nga njeriu i vjetër të ai i riu. Një pikë fikse në këto hulumtime e vendosi Galileu që ishte i pari që konsideroi kohën si një sasi e matshme, esenciale për të vendosur rregullin në aktivitetin e kozmosit.

Leviz perpara...
Ai që fshiu idenë që koha mund të jetë vetëm një iluzion, një krijim i njeriut për të kuptuar përjetësinë, ishte Njutoni. Për atë koha është aty, është i vetmi entitet që rrjedh njëlloj për këdo pavarësisht se si matet. ثshtë një masë absolute dhe shigjeta e saj mund të shkoj si para edhe mbrapa, tamam si përplasja ndërmjet dy topave: Nëse filmohet dhe projektohet mbrapa, asnjë nuk do ta kuptonte ndryshimin. Kjo do të thotë se është e mundur të kthehesh i ri pasi je plakur, duke anuluar kohën e kaluar? “Sipas Ludvig Boltzmann, babai i fizikës statistike, nuk është e pamundur por ka një probabilitet pothuajse zero”. Një gjë është të vëzhgosh filmin për së prapthi të përplasjes së dy topave dhe një tjetër gjë është të vëzhgosh atë të përplasjes së 10 topave: Probabiliteti që këto të kthehen në pikën fillestare nuk është zero por është shumë afër zeros. E njëjta gjë ndodhe edhe me grimcat në trupin tonë. ثshtë praktikisht e pamundur ti vësh dakord të gjitha dhe të koordinosh sjelljen e tyre për ti rikthyer në gjendjen fillestare: Për to shigjeta e kohës ecën vetëm përpara.

Relative
Ai që liroi kohën nga të qenit një përmasë absolute dhe që e lidhi me individualitetin ishte Albert Ajnshtajn. Sipas teorisë së tij, relativitetit special, është e lejueshme të flasësh për kohën time, kohën tënd apo kohën e tij. Koha nuk rrjedh njëlloj për të gjithë dhe vlera e saj varet nga shpejtësia e vëzhguesit: Ecja e saj e pandalur ngadalësohet, për shembull për atë që udhëton në tren, në krahasim me atë që gjendet në tokë. Për Ajnshtajnin koha bëhet një variabël dinamike që në hapin e mëtejshëm të teorisë së tij, atë të relativitetit të përgjithshëm, bashkohet me gravitetin, pra me energjinë, me materien. “Sipas Ajnshtajnit koha ndalet në prani të trupave të mëdhenj, si në vrimat e zeza të universit tonë”. Kjo të con në konkluzionin që, edhe pse në mënyrë infinitezimale, për ata që jetojnë në mal koha kalon më shpejt se për ata që jetojnë në fushë.

Pengesat
Sipas teorisë së re të gravitetit kuantik në loop (në përsëritje), një yll që ekzistonte dje dhe sot nuk është më, në realitet ekziston akoma sepse fragmentet e tij kanë zënë hapësira infinitezimale. “Një sintoni ndërmjet besimeve të ndryshme ende nuk është arritur, edhe duke vënë në lojë teorinë e stringave, që thotë se materia nuk është në formë sferike për e shtirë si një litar”. Pra cfarë është për këtë teori të re koha? Një variabël që rregullon vibracionin e stringave.

Ekziston me te vertet?
Të pyesësh se cfarë është koha nuk është tamam sikur të pyesësh nëse ekziston në të vërtet apo jo. Të pranish që nuk është një koncept abstrakt është si të thuash se mund të ekzistojnë botë të shumëfishta, udhëtime të kohë dhe pavdekshmëria. Vet romanet, trgimet dhe historia nuk do kishin pse të ekzistonin nëse nuk do të mundnim të numëronim vitet që kalojnë. Në një univers probabilistik sic është ky i yni, ku asgjë nuk është e sigurt dhe gjithçka është e mundur, gjenden edhe pyetjet tona. Pra, koha ekziston? “Po, ekziston dhe është një variabël e rëndësishme për të studiuar shumë fenomene”. ثshtë një variabël subjektive dhe jo absolute që sic dimë, lë hapësirë edhe për interpretimin ton. Jo për cudi, për ata që janë të depresuar koha nuk kalon kurrë, ndërsa për ata që bëjnë një punë të këndshme duket sikur koha nuk del kurrë. Pra, ekziston një kohë e perceptuar, ajo që na bënë të përshkruajmë sipas mënyrës ton ndryshimin, një transformim dhe që bënë të kodifikohet e pandryshueshmja. Ekziston, sepse ka dicka jashtë nesh që na lejon krahasimin, që është dielli me lindjen dhe perëndimin e tij.
(d.b/Corriere/BalkanWeb)
 

Shoku_vjeter

Anëtar i Nderuar
Titulli: Cfarë është koha, si e perceptojmë atë...

Koha njesi matese, fizike, matematike dhe kimike, mbi te cilen ndertohet utopia e jetes.
Mer pjes ne gjith ekuacionet e ndertimit human. Percakton te gjitha speciet dhe gjallesat e njohura nga njeriu deri tek njeqelizoret objektivisht te limituara.
 

GLOOM

Catch me if you can...
Pe: Cfarë është koha, si e perceptojmë atë...

Koha eshte e vetmja ''armike'' e njeriut para seciles,ndihet e mposhtur njeriu...E vetmja qe iken dhe nuk mund ti kthesh gjerat vec ste mbetet gje tjeter te kerkosh apo luftosh per te tjera...Koha eshte gjeja me e pamundur per tu kapur per njeriun,nese futemi thelle njeriu eshte gjithmone vone ne kohe,gjithmone ska kohe,dhe koha per te rend pa pushim...Nodnejhere llogaritja e kohes i hap dyert me te drejtperdrejta nje jete ku logjika ec me shpetj se ajo vete...Kjo varet me shume nga njeriu si e shikon ai kohen,si e llogarit dhe sa mundohet te marr nga ajo...
 

Endrra

VIP
Pe: Cfarë është koha, si e perceptojmë atë...

Sa me i lumtur te jesh, aq me shpejt kalon koha ...
 

diku diku

Anëtar i Respektuar
Pe: Cfarë është koha, si e perceptojmë atë...

Cfare eshte koha?

Mendoj qe koha eshte vetem nje koncept i lindur ne mendjen tone, pasi ajo ne te vertet nuk ekziston, si mund te ekzistoje dicka kur ne te vertet realisht fizikisht eshte e paprekshme dmth nuk ekziston ne asnje forme fizike qe ne njohim sot, ne fakt ne antikitet kur nuk ekzitonin akrepat e ores fjala kohe nuk lindi si mates per kohen dhe per hapsiren por lindi dhe u perdore vetem per te percaktuar qiellin nese binte shi nese binte debore nese do ishte dite e bukur etj, pra, koha eshte nje nocion abstrakt i krijuar enkas nga njeriu. p.sh. nje civilitet tjeter ndoshta nuk do kishin nje sistem tjeter mates te hapsires, dmth jo kohen.....
 
Redaktimi i fundit:

ricky_ch

******
Pe: Cfarë është koha, si e perceptojmë atë...

Përgjigjen për kohën dhe për shumë pyetje që kanë të bëjnë
me ekzistencën tonë e kemi te shkaktari i lëvizjes!
I vetmi mister i pashpjegueshëm. Nëse dikush e shpjegon
se pse gjithëçka lëvizë, do të fitojë të gjitha përgjigjet
në pyetjet që na shkaktojnë kokëdhembje!
 

KAON

Anëtar Aktiv
Koha

Egzistojne dy tipe kohesh ne materie,ajo biologjikee species dhe koha nee distance. Njeriu e ka percaktuar kohen e tij ne baze te shendrimit te tij fiziologjik dhe duke u bazuar ne vendodhjen
e planetin ne kursin astronomik.Materia eshte dinamike dhe relative pra, cdo subjekt material perfshire ketu edhe trupat e specieve kan nje cikel lindje, zhvillimi ,plakje dhe perfundimi biologjik. Shperberja e me pas transformimi i atome ne pafundesi eshte procesi qe ne e perkufizojme me kohen. Koha vet varet ne perjetimin e qenies. Nje shembull praktik, ( kur ndjehesh i merzitur ,pret me ankth dicka qe te mundon por edhe kur pret me padurim dicka te realizohet, koha duket sikur sdo te kaloj. Kur perjeton momente fantastike ,momente dashurie ose gezimi koha rrjell shum shpejt.) pra , koha mund te jete e till per dike por jo per dike tjeter qe perjeton te kunderten. Dikush lart tha se koha eshte ilaci qe sheron plaget, eshte e vertet por me e vertet se kjo eshte se, nuk eshte koha qe e ben kete por largimi dhe perqendrimi ne nje eksperienc te re. Koha egziston vetem ne materie!
 

NeVertiti

~Kohe & Stine~
Koha eshte mbartesi i shpirtrave! :)
Pritesia dhe percjellsja e tyre me dashuri ne te tjera dimensione.
Koha eshte riprodhimi i pa infinit mes objekteve dhe forcave te saj te dukshme dhe te padukshme.
Bashkeverimi i ketyre te fundit i jep kohes jete ,dhe ajo nga ana e saj ushqen universin pa llogaritje shterrje apo mbarimi ne te.
Koha eshte magjia e boshtit qe nuk shterron asnjehere.
 

Soulmind

Soli/Soulmendja/Soul
Une di 1 gje qe Koha eshte shume e rendesishme :D
A egziston koha?! Derisa ka lindje dhe perendim po. Cdo gje e ka 1 fund. Nese jeta jone ne kete bote do ishte perjetesi, pa limite atehere s'do egzistonte dhe sdo kishte vlere koncepti kohe.
Koncepti i kohes ne vetvete ndryshon. diku eshte me e gjate e diku me e shkurter. psh ne toke kemi 24 orshin ne mars 25 orsh(ose ne baze te gjendjes sone i lumtur/trishtuar sic e ka permend Kaon-i). Gjrhsz, Ne e masim kohen me diten dhe naten. eshte 1 dukuri e pakontrollueshme do apo s'do. ndryshimet fizike tona duam s'duan ndodhin. Sa me shume diej perendojne aq me shume e kuptojme se koha po na iken. Shume thone se koha eshte Flori, per mua eshte me shume se aq. Florin mund ta blesh, kohen Kurre!
 

Zana1

Braveheart
Cfare eshte koha?

Mendoj qe koha eshte vetem nje koncept i lindur ne mendjen tone, pasi ajo ne te vertet nuk ekziston, si mund te ekzistoje dicka kur ne te vertet realisht fizikisht eshte e paprekshme dmth nuk ekziston ne asnje forme fizike qe ne njohim sot, ne fakt ne antikitet kur nuk ekzitonin akrepat e ores fjala kohe nuk lindi si mates per kohen dhe per hapsiren por lindi dhe u perdore vetem per te percaktuar qiellin nese binte shi nese binte debore nese do ishte dite e bukur etj, pra, koha eshte nje nocion abstrakt i krijuar enkas nga njeriu. p.sh. nje civilitet tjeter ndoshta nuk do kishin nje sistem tjeter mates te hapsires, dmth jo kohen.....

Jam shume dakort me k'te koment... e ne pergjithesi kur e tregojne k'te periudhe qe e pershkruan ti, gjerat sikur kane ecur edhe me kohen dhe pothuajse c'do gje merrte kohe/udhetim te gjate per tu arritur . Nderkohe qe sot ndodh e kunderta... ku ne pergjithesi po bejne lufte me kohen ( po luftojne kohen ) e cila po sjell edhe pasoja te renda. ( ose sic ankohen edhe njerezit qe ju ka ikur lezeti gjerave ne pergjithesi , pothuajse asgje nuk eshte me si dikur ) .
 
Top