JetMir

Pershendetje!
Te dashur antare forumiste perseri Une , po ju sjell ketu nje tjeter punim seminarik qe ndoshta dikujt do i nevoitet




P ë r m b a j t j a



Hyrje
Debian
Red Hat
SuSE
Mandrake
Instalimi i Linux-it
Krijimi i Linux boot-it
Përdorues Te *nix
Literatura (burimi, source)

__________________
Nobody dies virgin 'cause life is gonna fuck everyone!

JetMir

Hyrje

Para më shumë se 10 vjetëve studenti Linus Torvalds, në Univerzitetin e Helsinki në Finlandë, paralajmëroi në një Usenet në wsgroup se ka filluar të punojë në një sistem operativ të vogël të ngjashëm me UNIX-in për platformën Intel 80386. “Vetëm hobi”, kishte shkruar ai atëbotë. Sot, ky sistem operativ, Linux, gjendet në gjithçka, prej aparateve të vogla mobile deri tek mainframe kompjuterët, dhe ka tërhequr më shumë se 1 miliardë investime në të. Jo edhe aq keq për një “hobi”.
Linus kishte interes në Minix, një UNIX sistem i vogël i asaj kohe, dhe vendosi që të zhvillojë një sistem që do të kalonte standardet e Minix. Ai filloi punën në vitin 1991 ku ai lëshoi në përdorim verzionin 0.02 dhe punoi pa ndërprerë deri në vitin 1994 kur verzioni 1.0 i Linux Kernel u lëshua në përdorim. Verzioni momental stabil i Linux Kernel është 2.4 (lëshuar në Janar të vitit 2001), ndërsa verzioni zhvillues (Development) është 2.5. www.kernel.org është faqja zyrtare e Linux Kernel. Linux është 32/64-bit Sistem Operativ, që funksionon në platforma të ndryshme si: Intel, Sparc, Alpha, PowerPC e tjerë - si dhe në versionin 64 bit te platformave përkatëse. Është i publikuar dhe licensuar nën GNU/GPL (www.gnu.org - lexo në faqen e ardhshme për detaje) që do të thot që programi bazë (source) është i hapur për të gjith (open source) si dhe cdo ndryshim i source code duhet po ashtu të lejohet publikisht nën të njejtën Licens. Kjo nuk do të thotë që Linux dhe pjesët e tijë janë pa pagesë (free), kompanitë si dhe programerët e ndryshëm mund të kërkojnë para për souftverin e tyre përderisa kodi bazë të jetë i hapur për të gjithë. Linux mund të shrytëzohet për një numër të gjërë të qellimeve duke përfshirë punët në rrjetë (networking), zhvillimin e softuerëve të ndryshëm, dhe si platformë për shfrytëzim personal. Linux shpeshëher konsiderohet si një alternative e lirë në krahasim me Sistemet Operative tjera të shtrejta. Linux është zhvilluar dhe zhvillohet në interet nga Hakerët e ndryshëm anë e mbanë botës, që do të thot zhvillohet nëper mailin lista, forume të ndryshme, nga projektet e ndryshme vullnetare, me kontributin e indivitëve të ndryshëm që do të thotë është një Sistem Operativ për të gjithë anë e mban botës. Për shkak të natyrës dhe funksionalitetit të tij, Linux është bërë mjaft i popullarizuar anë e mbanë botës, dhe një numër i konsiderushëm i programerëve të ndryshëm kanë marrë kodin bazë (source code) të Linux dhe kan adaptuar për t’ju përshtatë nevojave të tyre. Në këtë kohë egzisotojnë një numër i konsiderueshëm i projekteve dhe distribucioneve të ndryshëm të Linux. Ndër distribucionet më të popullarizuara të Linux janë:
(www.debian.org), Debian
(www.redhat.com), Red Hat
(www.suse.com), SuSE
(www.mandrake.com), Mandrake
(www.slackware.com), Slackware
(www.engardlinux.org) EnGarde
Si dhe egzistojnë një numer mjaft i konsiderueshem i projekteve të ndryshme në lidhje me Linux. www.freshmeat.net, www.sourceforge. net, www.linuxdoc.org. Më poshtë do të flasim diç për disa nga distribucionet të lartpërmendura.

__________________
Nobody dies virgin 'cause life is gonna fuck everyone!

JetMir

Debian
Projekti Debian është një shoqatë e indtividualëve që kan marrë një inciativë për krijimin e një sistemi operativ free. Këtë sistem operative kan thirrë Debian GNU/Linux apo Debian shkurt. Debian përdor Linux kernel (www.kernel.org, baza e sistemit operativ), mirëpo shumica e mjeteve rrënjësore vinë nga GNU projekti (www.gnu.org), për atë rrjedh edhe emri GNU/Linux. GNU/Debian është një sistem operativ i pastër që përmban në vehte rreth 3950 aplikacione, të prekompajluara të tubuara në format të mirë për instalim të lehtë në maqinën tuaj. Verzioni i fundit momental është Debian 2.2.r5 i lëshuar me 10 Janar 2002. Për më shumë informata vizitoni faqën zyrtare.



Red Hat
Red Hat filloi punën në vitin 1994 dhe është bërë kompania më e madhe dhe më e dedikuara e kodit të hapur (open source). Red Hat gjithashtu është një sistem operativ i licensuar nën GNU dhe është i hapur për të gjithë, është një distribucion mjaftë i popullarizuar dhe është një sistem perfekt sa i përket Serverëve. Gjithashtu për bazë ka linux kernel dhe përmban një numër të madh të aplikacioneve. Verzioni i fundit i Red Hat Linux është Red Hat 7.2 (Enigma) që përmban në vehtë linux 2.4.7- 10.



SuSE
SuSE është një Distribucion Gjerman i Linux. SuSE është një ndër distribucionet më të hershëm dhe më me ekspiriencë, SuSE fondacioni është prej vitit 1992, dhe ka një shtrirje të gjërë në botën e kompjuterave, ka partnership të ngusht me: Compaq, SGI, IBM dhe Oracle. SuSE rrjedh nga fjala gjermane “Softeware und Systementwicklung” (Software and System Development). Vlen të përmendet se SuSE është shpallur distribucioni i vitit 2001. Verzioni i fundit deri më tani është SuSE 7.3, vlen të përmendet se firma AlbaComm (www.albacomm) është distributor zyrtarë i SuSE për Kosovë.



Mandrake
Mandrake është distribucioni më i lezetshëm dhe më i lehtë për përdorim të shfrytëzuesit, është krijuar në vitin 1998 dhe qëllimi kryesorë i tij është që të bëjë Linux sa më të lehtë për shfrytëzim. Në atë kohë Linux njihej si një Sistem Operativ stabil dhe i fuqishëm që i duhej një njohuri e fortë teknike dhe ishte i bazuar në shfrytëzimin e gjërë të tekst komandave “command line”. Mandrake pa këtë si një nevoj për të integruar në Linux një Desktop Mjedis dhe të kontriboj me paisjet për konfigurimë lehtë për përdorim. Verzioni i fundit monental është 8.1.

__________________
Nobody dies virgin 'cause life is gonna fuck everyone!

JetMir

Instalimi i Linux-it

Instalimi i Linux-it varet nga distribucioni që e përdor. Ne do të instalojmë Suse 6.1 (kernell version 2.2.5) prej CD.
Gjatë instalimit do të duhet të krijohet swap (shkëmben) particion (/dev/had7). Linux particioni ext2 do të shëndrohet në /dev/had8. Përdor 15.7 particionin e vogël (/dev/had3) si pikë kulminante për /boot.
Mund ti kontrolloni këto settings në /etc/fstab.




Krijimi i Linux boot-it

Për të krijuar boot Linux prej Windows NT boot menu do të përdorim Lilo për të krijuar bootsector në /boot particionin (/dev/had3). Para se ta bëni këtë ju preferojm që të krijoni backup për FAT particionin primar dhe boot sector-in, nëse diçka nuk shkon në regull.
Mund të krijoni backup nga particioni primar duke krijuar dy drejtori (psh. /diskc dhe /diskc_backup) duke i përdorë urdhërat vijues:

mount –t msdos /dev/hda1 /diskc
cp –r /diskc /diskc-backup

për të bërë backup të boot sector-it mund ta përdorim urdhërin vijues:

dd if=/dev/had of=/bootsector.backup bs=512 count=1

Tani mund të përdorim Lilo me lilo.conf në /etc drejtori:

# LILO Configuration file
#Start LILO global Section
boot=/dev/hda3
#compact # faster, but won’t work on all systems.
Read-only
Prompt
Timeout=00
Vga=normal # force sane state
# End LILO global Section
#
image = /boot/bzImage
root = /dev/hda8
label = linux

Siç shihet nga lilo.conf, linux kernell është përfshirë në bzImage dhe është vënduar në /boot particion. Mund të përdoren edhe lloje tjera të kernell image (si zImage) nëse doni vetëm se duhet të kopjohet në /boot particion që lilo të ketë qasje në të.
Tani shtyp /sbin/lilo dhe shëno boot-block të krijuar në particionin primar të DOS duke shtypur si vijon:

Dd if=/dev/hda3 of=/diskc/boot225.lnx bs=512 count=1


Përfundimisht do ta regullojmë skedarin boot.ini që gjendet në diskun C: kështu:

[boot Loader]
timeout=3
Default=C:\boot225.lnx

[Operating Systems]
C:\boot225.lnx = “Linux 2.2.5”
Multi(0)disk(0)rdisk(0)partition(3)\WINNT=”Windows NT
Workstation Version 4.0
0”
multi(0)disk(0)rdisk(0)partition(3)\WINNT=”Windows NT
Workstation Version 4.0
[VGA mode]” /basevideo / sos
C:\=”Microsoft Windows 98”

Tani reboot dhe mundohu të boot tërë sistemin operativ.

__________________
Nobody dies virgin 'cause life is gonna fuck everyone!

JetMir

Përdorues Të *nix
Po hap një temë per të gjithë përdoruesit e Linux ose Unix, dhe për të tërë ata që janë të interesuar të njihen me këto sisteme.
Për të tërë ata që nuk e dinë. Linux është një sistem operativ ashtu si edhe Windows, Mac OS, Solaris etj.
Linux është një derivat i Unix ashtu si edhe Sun-Solaris e të tjerë. E veçanta e Linux që po i jep edhe shtrirje të gjerë kohet e fundit është se Linux mund të instalohet pa probleme në PC. Ndërsa shijet e tjera të Unix vijnë me kuti, dhe janë relativisht të shtrenjtë. Linux është FREE, kur them Free, jo vetëm që nuk paguan por vjen edhe me source code ne GNU licence që është licensa e projekteve të hapura.
OS që i ngjajnë Unix zakonisht perdoren nga programista por zhvilluesit e Linux kanë arritur një Sistem Operativ i cili mund të përdoret pa asnjë lloj problemi nga persona që nuk ja kanë idenë fare nga programimi.
Si fillim po jap adresen e Mandrake-Linux për të tërë ata që kanë PC
http://www.mandrakelinux.com/en/ftp.php3#586
Janë 4 filat me extension .iso që duhen djegur në CD (Imazhet janë bootable pasi instalohen në CD)
Gjithashtu edhe Fedora Core, që është një tjeter version Linuxi
http://fedora.redhat.com/download/
Instruksionet gjenden në adresat e siperme të sqaruara shumë mirë, megjithatë ç'farëdo lloj pyetje mund të shtrohet këtu për tu sqaruar.
Gjithsesi para se të fillohet ndonjë veprim duhen patur parasysh dy gjëra:
1. Ç'do file i rëndesishëm në kompjuter duhet të jetë ruajtur si rezervë.
2. Pjesë delikate është ndarja e kompjuterit në particione. Menyra më e mirë që njoh unë deri tani është të marresh Partition Magic Full dhe që aty ç'do gjë është pothuaj gati. PM full mund të merret kështu: Instalohet imesh që merret ne www.imesh.com dhe kërkohet për "partition magic".
Një nga rezultatet do jetë një File 48.44 MB i cili është gjithshka që duhet.
Pasi ndahet kompjuteri në particione, një shembull: HD është 80GB, 40 GB ja le Windows, 20 Linux, 20 i bën Fat32 si backup (nuk jam shumë i sigurtë nëse Linux arrin të shkruaje në Fat32 por në NTFS nuk shkruan dot. Për këtë mund të na sqarojnë ndonjë).
Pas kësaj normalisht instalimi i Linux është piece of cake. Rrallë diçka nuk shkon siç duhet, disa raste dhe zgjidhjet mund ti diskutojmë edhe këtu.
Rastisi që Partition Magic 8.0 ka një bug (do ta rregullojnë versionin tjetër lol).
Disi Particioni i Windows u emerua nga PM8 me germën E:\ dhe pjesa backup u emerua me C:\, duhet që të instalohet për herë të dytë te pjesa e backup dhe që aty me anë të Partition Magic të riemerohen particionet.
Pra gjëra të tilla mund të ndodhin prandaj një kopje për siguri duhet mbajtur. Gentoo Linux përdor një menyrë krejt manuale të instalimit, pa graphical installer, krejt me anë të komandave. Poashtu i ka tri 'stages' të instalimit, #1 e bën kompilimin e kernel vetë, #2, zgjedh nga disa verzione të kompilimeve, #3 i merr automatikisht ato që gentoo team i ka zgjedhur për një user. #3 është shumë i mirë, ka gjithçka që mund ti duhet një common po edhe advanced user.
Ndërsa dy të parat të lejojnë fleksibilitet total, i treti nuk të lejon atë, po është shumë më i shkurtë (nëse mund të quhesh kështu) krahasuar me dy të parët. I pari #1 dmth, i merr diku 3-4 ditë vetëm të instalohet, e konfigurimi është një. Një ditë do të të marrë ta bejsh 'up and running'. Po kur do ta bëjsh, asgjë s'mund ta ndalonte. Lexova se Gentoo perdor një teknologji speciale që bën sistemin ta realizojë çdo ounce të RAM e ta përdorë atë. Shumë sistem stabil, kurrë më stabil nuk kam parë. Për shembull kur hap nja 25 programe në të njejtën kohë, në një sistm 256 RAM, 955 Mhz, as nuk e ndien. Vazhdon punën si të ishte supercomputer.
Përveç Gentoo, i preferueshëm është edhe SuSE. Ka një bukuri e është shumë elegant. Perveç kësaj është stabil, i fortë, dhe shumë i konfigurueshëm. Red Hat është i mirë, poashtu edhe Fedora Core (që do jetë thelbi i distro's të re të Red Hat Inc., hence Core), edhe Slackware. Gjithashtu i mirë është edhe Slax, i cili është një LiveCD bazuar në Slackware, po shumë më i mirë se Slackware. Mund ta instalosh poashtu, po nuk e rekomandojnë.
Atyre që ju duket Linux një sistem i veshtirë apo i papërshtatshëm për fillestarë, mund t'ju them se e kanë gabim. Ekziston një arkivë gjigande e shpjegimeve në lidhje me të, ku shpjegojhet si behët instalimi, konfigurimi, mirëmbajtja, si përdoret në menyrë efikase, etj. Ka edhe guide për fillestarë total, që nuk kanë lidhje as me Windows e lëre me Linux. Krejt çfarë dua të them është se, është mirë të provohen edhe 'flavores' tjera ndonjëherë, ndodh që shumë prej njerëzve do ju pëlqejë Linux, e do mbeten me të gjithmonë.




L i t e r a t u r a



· www.linux.org
· www.debian.org
· www.redhat.com
· www.suse.com
· www.mandrake.com


Punuar nga JetMir.

__________________
Nobody dies virgin 'cause life is gonna fuck everyone!

Lucignolo

Hmmmm te cilit vit i perkasin keto te dhena??? sepse Suse Eshte ne versionin 11

__________________
Kliko ketu...
Beje si faqen tende kryesore...

JetMir

lucignolo eshte nje punim qe e kam bere vitin e kaluar per pune personale dhe vendosa qe ta sjellja ketu ne Fv pasi pash se nenforumi i linux ishte bosh. E di qe kan ndryshuar verzionet... por kujt i duhet le ta korigjoj pak