Une cuditem pse hapesh kaq shume dhe nuk merresh me thelbin e problemit.Sa per ate per universitetin e Tiranes sepse jam shqiptar dua qe ai rrenjesisht te ndryshoje dhe mos tu mesoj me brezit sesi nuk duhet menduar.Kjo tem nese nese une hapem do shume argumentim dhe do ta quaja te barabarte me nje mbrojtje dipllome.por po te shtoj dicka per Ameriken ku une jam.Globalizmi,per mendimin po lufton pozitivisht duke eleminuar te keqen brenda sistemit,pra duke sheruar veteveten.
Ne Amerike ligjet e punesimit ndryshohen vazhdimit.Gabimi I ligjit te fundit eshte qe ai lejon abuzimin e pakisec punedhenes mbi shumicen I punesuar.Duke I lejuar pakices te drejta me shume mbi punesimin si format jo me koh te te plote,me kohe te plote por te perkohshem si dhe me Kontrata por me afate te shkurtera2,3,5 vjet.Kjo krijoi nje copezim te madh te tregut te punes duke I dhene mundsi punedhensve te manipulonin ligjin ose ta drejtonin ate ne interes te vet.Si behej?Thjesht punesohej punemarresi dhe kur vinte koha e kthimit me kontrate I njoftohej se nuk kishin nevoje me per te dhe te punesuarit hiqeshin nga puna.Kjo sepse kur kalohej me kontrate rritej rroga por sidomos beneficet.Punedhenesi merrte ne pune nje tjeter duke e filuar ciklin nga fillimi sepse kjo kishte keverdi per te.Ndersa I punesuari ne tri shkallet qe permendem me lart sa te zinte nje pune tjeter kalonte nje afat pa pune dhe kur fillonte e fillonte gjithmone nga nje nivel jo I mire pagese(ne shumicen e rasteve).Pagesa rritet ne amerike me eksperiencen me te madhe ne te njejten kompani dhe nuk ka vlere nese ti ndron kompani(ne shumicen erasteve).Pra pakica punedhenese u favorizua nga ligji duke thyer keshtu parimin baze te demokracise.Numri I te punesuarve ne fillim me kete menyre isht normal por ai filloj te rritej skandalisht nga viti ne vit per arsye te drejtimit qe po i jipnin ata qe kishin ne dore punesimin
E gjitha kjo lidhet me sistemin bankar.Dihet qe bankat ekzistencen e tyre e sigurojne me ane te dhenies se kredive.Duke qene se numri I te punesurve me tre menyrat por ritej shume nga vitit ne vit bankat u detyruan te thyenin ligjin kryesor te vetin qe kredi jepet dikujt kur esht e sigurt likujdimi I saj ne baze te te ardhurave.Dhenia e kredive ketyre lloj te punesuarve qe ne Amerike te cilet jane me miliona tashme ishte me rezik te mad.Duke qene me rezik te madh bankat filluan te ndiqnin te njeten rruge te punedhensve duke manipukuar ligjin(duke shfrytezuar te carat e paparashikuara).Per te menjanuar rezikun e madh ne kurriz te tyre ato I dhane kredite duke I dhen ne formen e titujve.Pra nje spekullim I madh prape nga pakica pronare e bankave.
Kjo makuteri e pakices coi sistemin ne kolaps,i dyti pas atij te vitit 1929.Kongresi si gjithmone sic beri me 1930 dhe kesaj radhe do ndertoj ligje ku spekullimeve te pakices pronare e prodhimit dhe e bankave te mos lejojne qe pasardhesit e atyre qe ndertuan kete vend mos te kene nje shtepi te tyren sot dhe vete amerikanet te mos lejojne te manipulohet djersa e tyre (ose paraja e tyre,me fjale te tjera).
Kjo ishte pak a shume origjina e Krizes se gjigantit Amerikan si rezultat i globalizimit ku une nuk pershkova faktorin tjeter ate te zhvendosjes se kompanive amerikane ne vende te tjera.Globalizimi per Ameriken po fillon renien e vete asaj qe ndertoi.Kjo renie quhet sakrifice e vendev me nivel te larte ku nje pjese e fuqise se tyre dhe nivelit mireqenies pakesohet sepse drejtohet drejt vendeve te pazhvilluara ose ne zhvillim e siper.Zhvendosja e gjiganteve ne keto vende,hap vende pune qe do te thote njerez me pak ne pune ne amerike e si pasoje te ardhura me pak e ulje niveli mireqenie por rritje e njekohshme e ketyre treguesve ne vende te tjera.
|