BeniT

Deja vu (dezha vu) është dukuri e radhë, por përjetim real subjektiv i gabuar. Në përkthimin e këtij termi në shqipe “tashmë e parë“, diçka a një dukuri te cilën e kemi hasur me parë.
Gati kushdo e ka provuar një fenomen të tillë, nëse ndodh rralle, nuk ka vend për shqetësim. Por episodet e shpeshta, mund te kenë rendësi.
Nuk kuptohet plotësisht natyra e këtij lloj çrregullimi të kujtesës.

Termi Déjà vu, aplikohet kundrejt një besimi te menjëhershëm e te gabuar qe një eksperience e re e momentit aktual, ka ndodhur më parë.
Është një ndjesi e fortë dhe e çuditshme familjariteti, zakonisht me kohë gjatësi prej disa sekondash, “mbushje e mendjes” ne vërtetësinë e saj me pas gati gjithnjë e zhgënjyer, qe ne e dimë se çdo ndodhe me pas.

Deja vu është një farë ndjenje kur hymë ndonjë vend, qëndrojmë pran ndonjë ndërtese, ose kryejmë ndonjë veprim tjetër, na duket se si jemi qenë në këtë vend, e kemi të njohur ndërtesën edhe pse e shohim për herën e parë, ose kemi të ditur veprimin edhe pse e bëjmë për herën e parë. Rreth 70% njerëzve e kanë provuar deja vu së pakut njëherë në jetë.

Rreth fenomenit i Deja vu janë zhvilluar disa teoria. Disa mendojnë se është “kapërcimi” informacioni që truri e pranon nga vendodhja e kujtesës, dhe automatikisht kemi bindje apo ndjenja që kjo ka ndodhur përpara. Disa të tjerët mendojnë se është një problem psikik, që e ndërlidh më së shumtit me stresin, shqetësimet ose me ndonjë sëmundje. Prapë disa të tjerë e ndërlidhin deja vu me kujtesën e ëndrrave ose në mënyrë tërthorazi vërtetim për reinkarnacionin.

Dr. Chris Moulin para disa viteve ballafaqohet me rastin kronik i Deja vu. I cili kishte një takim të çuditshëm me njeriun i cili i thotë, se nuk ka arsye t’i vij në klinik, se ai ka qenë tej aj, edhe pse ishte e pamundshme. Ai njeri ishte i bindur se e ka takuar këtë mjek, dhe ia tregon detalet që i kanë ndodhur gjatë vizitës së tij me mjekun.
Kurse Dr. Moulin beson se ky fenomen është pasoja e çrregullime të kujtesës.
Studimet e fundit pohojnë se neuroni i qendrës së trurit që është i ngarkuam për kujtesën. Këta neurona krijojnë hartën mentale me vendet dhe përvojat e reja, dhe ndjenjat e Deja vu kur një gjë ndodh në një situatë, pohon profesor i biologjisë dhe i neurologjisë Susum Tonega dhe e quan “episodet e kujtesës”.

Nga përkufizimi, déjà vu nuk ka lidhje me eksperiencat aktuale të përsëritura apo me kujtesën, pra interesi qëndron: se pse vjen kjo ndjenje?
Një shpjegim mundshëm është se ky fenomen vjen nga një “mase- apo lidhje e shkurtër” në një kohëzgjatje tepër të shpejte, e lidhjeve neurologjike. Ku informacioni aktual arrin në ‘depon” e Kujtesës përpara se te arrije Vetëdijen.
Eksperienca e vetëdijshme e një kujtese të tillë do jete tepër e fortë, pasi është aktuale.

Disa eksperte sugjerojnë qe Kujtesa nuk është thjeshte një problem lidhur me një ngjarje fikse, te stabilizuar, por është një proces rikonstruktimi, nga komponentë te ruajtur, e cila përfshin elaborime, shtrembërime, e lënje jashtë të një pjese ngjarjesh.
Çdo rithirrje e ngjarjeve është thjesht rithirrja e kujtesës se fundit qe kemi për ato ngjarje. Ndjesia e te njohurit përfshin përputhjen ndërmjet një ngjarje aktuale dhe informacionit të ruajtur, por kjo mund te ndryshoje aq shume nga ngjarja origjinale sa qe ju “e dini” qe se keni provuar kurrë më parë.
Psikologet akoma po debatojnë rreth Déjà vu-se, e do vazhdojnë në të njëjtën mënyre derisa te dihet me shume rreth mekanizmave te trurit.

Déjà vu qe ndodh shpesh, mund te jete një simptome e shqetësimeve qe vijnë nga dëmtime në tru, si, p.sh. epilepsia e lobit temporal. Pra nëse kjo ju ndodh shpesh, do ishte ide e mire te shihni mjekun e te sugjeroni një ekzaminim neurologjik
________________________________________
Nga Newtoon,"dèja_vu",është shpeshherë e përshkruar si një ndjenje ku në të cilën ke parë diçka ose ke jetuar një ngjarje. Shumë shkencëtarë mendojnë qe prej shume kohesh qe ky lloj tip fenomeni shfaqet kur imazhi i parë prej njërit nga sytë, arrin ne tru para imazhit qe shfaqet te syri tjetër.
Kërkuesit kane gjetur gjithashtu edhe persona të verbër të cilat kane ndjere edhe ata sensacionin e "dèja vu".
Meqë ky lloj sensi është tepër i rralle dhe tepër i shpejte, psikologet nuk janë përqendruar shume aty me friken se nuk do jene edhe aq objektive. Disa të tjerë janë përqendruar te ajo qe themi ndonjëherë. "E kam ne maje te gjuhës po nuk po e gjej dot qe ta shpreh", atëherë kur nuk arrijmë të besojmë që dimë diçka dhe nuk arrijmë ta themi!

"Deja_vu",po studiohet edhe me anën e hipnozës. Shpjegimet thonë qe një eksperience e tille, ndjehet kur një pjese e trurit "drejton gjerat familjare"!

Ndjenja e veç të përjetuarës apo "deja vu" është e mirëseardhur për atë që predikojnë fenë dhe ringjalljen. Mirëpo edhe të tjerë e përdorin "deja vu" për të sqaruar mendime të tyre.

Shume parapsikolog ketë paraqitje te jashtëzakonshme e lidhin me mundësinë e njeriut qe pavetëdija e parandej. Afinititetet mbinatyrore të cilat i posedojmë (gjë që parapsikologet na e etiketojnë pa asnjë dyshim) na mundësojnë të parashohim disa situata të ardhshme.
Mirëpo informacionin për ato ne e fusim në rrafshin e pavetëdijes tonë.
Deri sa ta përjetojmë situatën në jetën reale, atëherë neve ne fakt nxjerrim këto informata nga pavetëdija. Disa tjerë arsyen për paraqitjen e këtij fenomeni e kërkojnë në drejtim komplet të kundërt.

Sipas tyre, mendja jone ndonjëherë futet ne rrjetin e dimensionit kozmik të panjohur. Në ketë rrjet rruhet (bile edhe në mënyrë të shkruar!) e vërteta e plote për të kaluarën, të tashmen dhe te ardhmen e botes. Ne momente te tilla mendja jone e lexon të vërtetën për të ardhmen, dhe se bashku me ketë i përjeton ngjarjet edhe në realitet.

Disa të tjerë, janë kategorik se fenomeni i këtillë depërton tek ne nëpërmjet mënyrës telepatike. Tjetër njeri, i cili gjendet ne te njëjtin vend, në të njëjtën kohe, me të cilin jeni në lidhje mendore, ua jep atë qe e shef dhe e dëgjon në moment, disa sekonda përpara se ju vet ta shihni dhe dëgjoni.
Të gjitha sqarimet për deja vu, janë pak sa te pabesueshme dhe te renda për t`i kuptuar, por ne fakt, e tille është dhe natyra e këtij fenomeni, i pabesueshëm.

"Nqs truri është hapësire e madhe në të cilën për çdo dite ruhen me mijëra fotografi te vogla të çdo ngjarjeje, është e mundshme në të ardhme nqs na ndodh ndonjë ngjarje e cila ka faktorë të ngjashëm dhe të përafërt si ndonjë që veç e kemi kaluar, truri i rrafshit të pavetëdijes me ndihmën e qelizave trunore te aktivizohet dhe te na jep një imazh apo fotografi te plote cilën neve veç e kemi te njohur dhe e ndjejmë se e kemi përjetuar dhe parë dikund më parë".

Disa shkencëtare mendojnë se fenomeni Deja vu është e lidhur me anomalitë qe paraqiten gjate funksionimit normal te trurit. I quajnë gabime gjate njohjes.
Si vihet deri tek këto gabime?

Kur ngjarja e përjetuar ne moment na duket e njohur, ne në fakt nuk e kujtojmë atë, por një ngjarje nga e kaluara që është i përafërt me ketë. Ndonjë element i situacionit të tashëm aktivizon një fare grushti ne tru, ku ruhen ngjarje te ndryshme, por shume të përafërta me momentin që përjetojmë.

Shkencëtare të tjerë mendojnë se Deja vu-te janë anomali te perceptimit.
Sipas kësaj teorie, gjerat varen nga ajo se si i perceptojmë dhe si e paramendojmë realitetin e jashtëm. Problemi qëndron ne koordinimin e gabuar te dy hemisferave trunore. Ata janë si dy lloje truri ne koke. Edhe pse funksionojnë simultanisht dhe janë tepër te koordinuar, secila hemisfere nga çdo organ i njeriut (sy, vesh etj) pranon informate pre vete, te ndare.
Le te supozojmë se hemisfera A e pranon atë informate disa pjese te sekondës me parë se hemisfera B. Kur B do filloj te punon, tek ne paraqitet një ndjenje e mjegullt e diçkaje të njohur. Ose ndjenje, ketë veç e kam pa. Dhe me të vërtetë e kemi pa, pjese te sekondat me parë, nëpërmjet hemisferës A.

Teoria e spanjollit Hoze Luis Pinios e vitit 1975 është edhe me e thjeshte, por edhe shume me e guximshme.
Ju, apo ne fakt, trupi juaj, gjendet në një situate të dhëne. Receptorët tuaj dëgjojnë, shohin, ndjejnë dhe skadojnë informacion të jashtëm. Por mendja juaj është ne Hëne apo mijëra kilometra larg saj. Dhe papritmas- ndjenja e deja vu.
C`ju ka ndodhur?
Thjeshte-vetëdija juaj ka ndaluar shëtitjen përreth Galaksise dhe është kthyer ne trup. Ne fakt, situata e tashme nuk ju është shfaqur në të kaluarën. E keni ndjere sekondë më parë, por vetëm me trup. Tashme, kur mendja është kthyer, e përjetoni edhe me shpirt. Normalisht, ju nuk mund ta dini ketë.

Dhe ne fund, nuk do ishte interesant nqs këtu nuk fusnin gishtat me sqarimet e tyre edhe psikanalitiket.
Ne fakt, psikanalitiket kane sqarim te tyre për ketë fenomen dhe kjo serish është e lidhur me gabime gjate perceptimit.
Serish na duket se ngjarjet i kemi përjetuar me parë, por në fakt, identifikohemi sipas disa ngjarjeve të ngjashme. Por ketë here-për shkak autocenzures se mendjes sonë. Për disa shkaqe, ajo shtyp memorien për ngjarjen e vjetër, në mënyre qe nuk i lejon te del në sipërfaqen e vetëdijes sonë. Truri ynë i fsheh informatat nga ne! Dhe na fut në një situate te çuditshëm-edhe me ka ndodhur, edhe nuk mund te kujtohem.
Kjo teori e sqaron edhe mjegullesiren e cila eshte gjithmonë e pranishme ne deja vu.

1. Déjà vécu - Tashme e jetuar ( diçka që ke përjetuar)
2. Déjà senti - Tashme e ndjere (diçka që ke ndjere)
3. Déjà visité - Tashme e vizituar (ndonjë vend qe ke vizituar më parë)

Nga Psikolog Nosh Gjolaj.

__________________
Lumturia eshte si nje Flutur...!
Nese e ndjek nuk do te arrish kurre ta kapesh...!
Por nese ndalon per nje cast...!
Do te qendroje ne doren tende...!