Leonardo da Vinēi dhe 17 shpikjet e tij
|
|
1. URBANIZĖM
Leonardoja punoi planimetrinė e qytetit tė ri tė Milanos, qė parashikon rrugė tė gjėra, shtėpi tė bukura, shėrbime publike etj. Ai realizoi nė njė farė mėnyre planin urban tė kėtij qyteti, duke pėrcaktuar pikat kryesore tė njė vendbanimi.
2. ANIJE ME AVULL
Kjo shpikje ishte njė barkė e pajisur me elika (si anijet me avull qė u ndėrtuan tre shekuj mė vonė) duhet tė ecte me njė shpejtėsi prej 50 miljesh nė orė. Elikat, me gjatėsi rreth 90 cm, do viheshin nė funksion me anėn e njė mekanizmi me forcėn e krahut.
3. KARROJA E LUFTIMIT
Edhe kjo karro luftimi, mosha e tė cilės ėshtė 400 vjet, i detyrohet gjithashtu Da Vinēit. Ky projekt i frymėzoi konstruktorėt e kohėve tona pėr ndėrtimin e tankeve.
4.ĒAKMAKU
Ja njė ēakmak me gur zjarri pėr tė ndezur automatikisht fitilin. Bie nė sy midis pjesėve tė tij tė ndryshme, ai tip zinxhiri qė mė vonė do tė pėrdoret pėr biēikletat dhe motoēikletat.
5. VINĒI RROTULLUES
Vinēi rrotullues i projektuar nga Leonardo da Vinēi ėshtė vendosur nė njė platformė rrotulluese, ai ėshtė i pajisur mė kundėrpeshė dhe me njė dispozitiv ndaljeje. Vinēat modern nuk ndryshojnė shumė nga ky.
6. FORTESAT
Leonardoja pati idenė e njė lloji fortese krejt tė re e origjinale. Kjo do tė kishte dy mure rrethore, tė ndara nga njė hendek shumė i thellė. Mbrojtėsit mund tė komunikonin me njėri-tjetrin nėpėr disa galerive tė nėndheshme.
7. KANALE
Nė Milano, nė shėrbim tė familjes Sforc, Leonardoja pėrfundoi ndėrtimin e kanalit tė Martesanas, i cili lidhte dy kanale tė lundrueshėm qė pėrshkonin qytetin. Atij i kushtohen pėrmirėsimet qė iu bėnė ekluzave tė njėrit prej kėtyre kanaleve.
8. THARJA E KĖNETAVE
Leonardoja hartoi projektin e lidhjes sė qytetit Firence me detin e Tirenit me anėn e njė kanali tė lundrueshėm, qė do tė kalonte nėpėr Prate, Pistoja, Seravale dhe Fuēekio. Gjatė tre vjetėve qė ai kaloi nė Romė, punoi planin e tharjes sė kėnetave Pontine.
9. HELIOCENTRALET
Para Kopernikut, Leonardo da Vinēi pat mohuar parimin heliocentric (nga fjala greqisht helios qė domethėnien diell) sipas tė cilit Toka bėnė pjesė nė njė sistem astronomik, qė ka si qendėr Diellin. Nė atė kohė besohej se Toka ishte e palėvizshme dhe pėrbėnte qendrėn e gjithėsisė (gjeocentrizėm).
10. MITRALOZI
Edhe makina luftarake, qė shihni kėtu, ėshtė projektuar nga Leonardoja, ėshtė njė armė zjarri me shumė gryka, e pajisur me 33 tuba dhe e aftė pėr tė bėrė 3 breshėri me nga 11 goditje nė tė njėjtėn kohė. Kjo do tė jepte idenė e mitralozit modern.
11. AUTOPSIA
Leonardoja ishte njė nga shkencėtarėt e parė qė studioi kufomat, pėr tė njohur mė mirė trupin e njeriut. Ai nuk ka lėnė pėrshkrime tė hollėsishme mbi funksionimin e zemrės, mbi ndėrtimin e kolonės kurrizore dhe mbi lėvizjen e muskujve.
12. AEROPLANI
Da Vinēi nė njė farė masė ishte dhe paralajmėtar i aviacionit. Ai ishte i pari qė dha idenė e ndėrtimit tė njė aparati pėr tė fluturuar. Ai shpiku planerin, njė lloj aeroplani pa motor, qė fluturonte i mbajtur vetėm nga shtytja e ajrit, mbi tė cilin mbėshteteshin krahėt e tij.
13. PARASHUTA
Leonardo da Vinēi zbuloi parimin e parashutės dhe dha masat e saj. Skicimi i saj ėshtė bėrė nė vitin 1485 dhe mendohet tė jetė e para nė botė. Ai shkroi qė me anė tė kėsaj parashute mund tė hidhej ndaj ēdo lartėsie pa u dėmtuar.
14. HELIKOPTERI
Ky aparat ajror i Leonardos konsiderohet si stėrgjysh i helikopterit tė sotėm. Ai do tė vihej nė funksionim nga 4 njerėz, tė cilėt duke u mbėshtetur mbi shufrat, do tė lėviznin shtyllėn e lidhur me njė elikė. Kjo lloj vidhe ajrore, duke bėrė kopje , do tė mund tė ngrihej lart.
15. SKAFANDRI
Skafandret moderne me tė cilat njerėzit zhyten nė thellėsi tė vogla janė pothuaj tė njėllojtė me ata qė projektoi Leonardoja.
16. MAKINA ME AVULL
Me kėtė aparat, tė quajtur arkitronitė. Leonardoja, shumė mė parė se Denis Papeni dhe kazani i tij i famshėm, eksperimentoi fuqinė e madhe tė avullit tė ujit. Makina e parė me avull u ndėrtua mė vonė, nė bazė tė skicave tė tij.
17. OPTIKĖ
Da Vinēi studioi edhe optikėn, domethėnė shkencėn qė merret me studimin e fenomeneve tė dritės. Ai qe i pari qė e kuptoi se pėr ēfarė arsye drita projekton pėrfytyrimet e pėrmbysura nė atė qė quhet dhoma e zezė.
G.Shqip
|