UDHĖHEQĖSIA VEPRUESE DHE AJO E DHUNSHME!
Ekzistojnė dy lloje tė udhėheqėsisė. I pari, mė vepruesja, ėshtė udhėheqėsia me vullnetin dhe simpatinė e ithtarėve. Forma tjetėr ėshtė udhėheqėsia e dhunshme, kur nuk ekziston pajtueshmėria dhe simpatia e ithtarėve.
Historia ėshtė pėrplot fakte se udhėheqėsia e dhunshme nuk ėshtė afatgjate. Rėnia dhe zhdukja e diktatorėve dhe mbretėrve janė tregues tė rėndėsishėm se njerėzit nuk e pėrcjellin pėrgjithmonė udhėheqėsinė e dhunshme.
Napoleoni, Musolini dhe Hitleri janė shembuj tė udhėheqėsisė sė dhunshme. Udhėheqėsia me pajtueshmėrinė e ithtarėve ėshtė e vetmja formė e pėrhershme e udhėheqėsisė.
Njerėzit munden qė pėrkohėsisht ta pėrcjellin udhėheqėsinė e dhunshme, mirėpo kundėr vullnetit tė tyre.
Lloji i ri i udhėheqėsisė do t'i pėrfshijė njėmbėdhjetė faktorė tė udhėheqėsisė (tė pėrshkruar nė kėtė kaptinė), si dhe disa faktorė tė tjerė. Njeriu i cili nė kėto e ndėrton bazėn e udhėheqėsisė sė vet, do tė gjejė raste tė panumėrta tė bėhet udhėheqės dhe tė kryesojė nė tė gjitha profesionet e mundshme.
Dhjetė shkaqet kryesore tė dėshtimit tė njė udhėheqėsi
Tani kalojmė nė lėshimet kryesore tė udhėheqėsve tė cilėt dėshtojnė, sepse ėshtė njėjtė e rėndėsishme tė dihet se ēka nuk duhet tė bėhet sikur ajo qė duhet ditur pėr ta bėrė.
• Paaftėsia qė tė organizohen detajet.
Udhėheqėsia efikase e kėrkon aftėsinė e organizimit tė detajeve dhe tė mbizotėrimit me to. Asnjė udhėheqės i vėrtetė kurrė nuk ėshtė tepėr i "zėnė me punė" qė ta bėjė atė qė kėrkohet prej tij si udhėheqės. Kur njeriu, qoftė udhėheqės apo ithtar, e pranon se ėshtė tepėr i "zėnė me punė" qė t'i ndryshojė planet ose t'ia pėrkushtojė vėmendjen ēfarėdo situate tė jashtėzakonshme, ai e pranon joefikasitetin e vet. Udhėheqėsi i suksesshėm duhet tė jetė zotėrues mbi tė gjitha detajet qė kanė tė bėjnė me pozitėn e tij. Kjo, natyrisht, tregon nė shprehinė e pėrcjelljes sė detajeve nė bashkėpunėtorėt e aftė.
• Jogatishmėria qė tė kryhet puna e padenjė
Udhėheqėsit e mėdhenj e tė vėrtetė janė tė gatshėm, kur kushtet kėrkojnė, ta kryejnė ēfarėdo pune pėr tė cilėn, pėrndryshe, do ta lutnin dikėnd tjetėr ta kryejė. "Mė i madhi nė mesin e juve do tė jetė shėrbėtori i gjithė juve" ėshtė njė e vėrtetė tė cilėn tė gjithė udhėheqėsit e aftė e respektojnė dhe i pėrmbahen.
• Pritja qė tė paguheni pėr atė ēka "dini", nė vend se pėr atė ēka bėni me atė qė nuk e dini.
Bota nuk i paguan njerėzit pėr atė ēka ata "dijnė". Bota i paguan pėr atė ē'bėjnė ose pėr arsye qė i nxisin tė tjerėt tė punojnė.
• Frika nga konkurrenca e ithtarėve
Udhėheqėsi i cili frikohet se ndonjri prej ithtarėeve tė tij do tė mund t'ia maerr vendin sigurisht se, herėt a vonė, do tė bėhet i vetėdijshėm pėr atė frikė. Udhėheqėsi i aftė i mėson zėvendėsit, tė cilėve mund t'iu pėrcjellė, kur e dėshiron kėtė, ēfarėdo detaji nė lidhje me pozitėn e vet. Vetėm nė kėtė mėnyrė udhėheqėsi mund tė "shumėzohet" dhe tė pėrgatitet tė jetė nė shumė vende, si dhe t'ia kushtojė vėmendjen njė numri tė madh tė gjėrave nė tė njėjtėn kohė. E vėrteta e pėrhershme ėshtė se njerėzit marrin kompensim mė tė madh pėr aftėsinė qė t'i nxisin tė tjerėt nė punė se sa fitojnė qė vetė tė punojnė drejtėpėrdrejtė. Udhėheqėsi i aftė mundet, me njohjen e punės sė vet dhe me magnetizmin e personalitetit tė vet, qė me tė madhe ta rritė efikasitetin e tė tjerėve dhe t'i nxitė tė punojnė mė tepėr dhe mė mirė se sa qė do t'mundnin ta bėjnė kėtė pa ndihmėn e tyre.
• Mungesa e imagjinatės.
Pa imagjinatė udhėheqėsi nuk ėshtė nė gjendje t'i vijė nė fund situatave tė jashtėzakonshme, e as tė pėrpilojė plane sipas tė cilave me sukses do t'i udhėheqė ithtarėt.
• Egoizmi
Udhėheqėsi i cili pohon se ėshtė i vetmi qė ka merita pėr punėn e ithtarėve tė vet sigurisht se do tė hasė nė pezėm. Udhėheqėsi i vėrtetė nuk e merr tė drejtėn pėr asnjė meritė. Ai ėshtė i kėnaqur kur sheh se meritat, nėse ka, u shkojnė ithtarėve tė vet, sepse e din se shumica e njerėzve do tė punojė mė me prirje pėr merita dhe mirėnjohje se sa vetėm pėr para.
• Pamaturia
Ithtarėt nuk e respektojnė udhėheqėsin e pamatur. Madje edhe mė tepėr, ēfarėdo pamaturie e shkatėrron qėndrueshmėrinė dhe vitalitetin e tė gjithė atyre qė i nėnshtrohen.
• Jobesnikėria
Ndoshta do tė duhej qė kjo gjė tė gjendej nė fillim tė kėsaj liste. Udhėheqėsi i cili nuk i ėshtė besnik organizatės sė vet, ndaj bashkėpunėtorėve dhe atyre qė janė mbi tė dhe atyre nėn tė, s'do tė mundet qė njė kohė tė gjatė ta mbajė udhėheqėsinė. Jobesnikėria nė plotni e zhveftėson njeriun dhe ia lėshon mbi kokė gjithė pezmin qė e meriton. Mungesa e jobesnikėrisė ėshtė njėri prej shkaqeve kryesore tė dėshtimit nė tė gjitha profesionet.
• Theksimi nė "autoritetin" e udhėheqėsisė
Udhėheqėsi efikas i udhėheqė ithtarėt duke i trimėruar, e jo duke u orvatur qė ta mbjellė frikėn nė zemrat e tyre. Udhėheqėsi i cili tenton t'i impresionojė ithtarėt me "autoritetin" e vet i takon kategorisė sė udhėheqėsisė sė dhunshme. Nėse udhėheqėsi ėshtė udhėheqės i vėrtetė atėherė nuk do tė ketė nevojė qė ta reklamojė kėtė fakt, pos me sjelljen e vet - tė ndjehet me ithtarėt, t'i kuptojė ata, ta ketė drejtėsinė dhe tė tregojė se e njeh punėn e vet.
• Theksimi i titullit
Udhėheqėsit kompetent nuk i nevojitet asnjė titull qė ta fitojė respektin e ithatėve. Njeriu i cili ēon shumė pluhur rreth titullit tė vet zakonisht ka pak ē'tė shprehė. Dyert e zyrės sė udhėheqėsit tė vėrtetė janė tė hapura pėr gjithė ata tė cilėt dėshirojnė tė hyjnė, dhe nė hapėsirėn e tij tė punės s'ka vend pėr formalitete dhe pėr gjėra tė kota.
Kėto janė shkaqet mė tė shpeshta tė dėshtimeve nė udhėheqėsi. Ēdonjėri prej kėtyre lėshimeve ėshtė i mjaftueshėm qė ta nxitė dėshtimin. Nėse doni tė bėheni udhėheqės studiojeni me vėmendje kėtė listė dhe mundohuni mos t'i bėni kėto lėshime.
__________________
Pėrmbi za, qė lėshon bylbyli,
Gjuha shqipe m'shungullon,
Pėrmbi erė, qi nep zymbyli,
pa da zemrėn ma ngushėllon.
Gegė e toskė, malėsi, jallia,
jan nji komb, m'u da s'duron,
fundė e majė nji asht Shqipnia,
e nji gjuhė t'gjith na bashkon.
|