Fjala Magnet dhe fjala Mania.
Kjo fjale perdoret gjeresisht ne Europe dhe pothuajse te gjitha gjuhet europiane e thone kete fjale me dia ndryshim te vogla ne trupin e saj.
Diku thuhet; Magnet.
Giku tjeter thuhet; Manjet. etj.
Tani...nga e ka prejardhjen kjo fjale?
Nuk ka asgje per t'u cuditur qe kjo fjale eshte direkt shqipe gje, te cilen do ta vertetoj me poshte. Eshte nje fjale qe ne perdorim shpesh e cila ka lindur fjalen Magnet.
Kur themi Magnet, kemi parasyshe, Terheqjen, dhe vete metali i magnetizuar, pra ai qe terheq copa te vogla metali, si psh, gozhda, thumba, copa telash etj. eshte terheqesi i tyre.
Gjithashtu, kjo fjale perdoret shume dhe ne kuptime figurative.
Por, nuk duhet te harrojme dhe fiziken e cila e perdor shume kete fjale kemi shprehjen e domosdoshme ne fizike e cila eshte; Fushe manjetike.
Por cfar eshte fusha manjetike, pervec se ''fusha e terheqjes''?
I mora keto shembuj qe ta ilustroj sa me mire fjalen magnet dhe prej ardhjen e saj.
Greket kete fjale e thone; Magniti!
Kurse ne shqiptaret e themi; Magnet.
Kete fjale, ne e themi ashtu sic te tjeret e perdorin, por duke harruar se ne domosdoshmerisht, themi dhe origjinalin e kesaj fjale ne jeten tone te perditshme.
Pra, kremi me kuptimin e terheqjes, fjalen Mahnitje
Cfar eshte maghnitja ne shqipen tone?
Kur themi u mahnita, pra ajo qe pame na rrembeu shikimin, mendjen, degjimin etj. A nuk ka lidhje logjike kjo me fjalen terheqje?
Mahnitjen, si fjale me vete, gjuhet e europes e kane ne termin fashino
Kurse ne shqiptaret e kemi sic e perdorim cdo dite...pra mahnitje
mahniti = magniti (sic e thone greket)
Mahnit = magnit.
A kush ndonje kundershtim deri ketu?
Tani vazhdojme me poshte.
Nga fjala e shqipes [b] mahnit kemi lindjen e nje tjeter fjale qe perdoret ne gjuhen sidomos latine por edhe me greqishten e sotme.
Nga fjala mahnitje eshte e lindur dhe fjala mani
Pra, ti ke maninė te shkosh cdo dite ne stadium, etj.
Ti ke maninė te shikosh vetem Tv, etj.
Sikur fare pak te perqendrohemi dhe tek kjo fjale, gjejme nje lidhje llogjike shume te forte e cila nuk te con askund tjeter vetem tek kuptimi i terheqjes.
Pra ne qoftese pesoni i pare kishte manine te shkonte ne stadium, do te thote se ate e terheq shume stadiumi, pra mania e tij eshte stadiumi.
Kurse ne personin e dyte kemi maninė qe ai te shikonte Tv, do te thote se ate e terheq shume televizioni.
Pra dhe personi i pare dhe i dyti, kane maninė (mahnitjen) e tyre, ose terheqjen e tyre ne lidhje me satdiumin dhe televizionin.
Pra duket qarte se fjala magnet nuk eshte asgje tjeter vetem fjala shqipe mahnitje , ku, kete fjale e moren keto gjuhe nga fondi i shqipes dhe ne sot ia rimorem dhe e perdorim te perpunuar nga ata.
Kurse fjalen mahnitje, e perdorim ne origjinalin e saj milenar.
__________________
Pėrmbi za, qė lėshon bylbyli,
Gjuha shqipe m'shungullon,
Pėrmbi erė, qi nep zymbyli,
pa da zemrėn ma ngushėllon.
Gegė e toskė, malėsi, jallia,
jan nji komb, m'u da s'duron,
fundė e majė nji asht Shqipnia,
e nji gjuhė t'gjith na bashkon.
|